Kyūdō

Kyūdō (弓道), czyli dosłownie droga łuku jest rodzajem japońskiego łucznictwa ceremonialnego, zaliczanego do budō (武道), a zatem sztuk walk, w których szczególny nacisk kładzie się na duchowość. Kyūdō czerpie z filozofii zen, a jego celem jest realizacja trzech założeń: prawdy (真 shin), dobra (善 zen) oraz piękna (美 bi). Łuk wykorzystywano w Japonii już w okresie Jōmon (縄文時代 Jōmon jidai), czyli lata od 12 000 p.n.e. do 300 p.n.e. Używany był wówczas przede wszystkim jako broń bądź narzędzie łowów. W epokach kolejnych łucznictwo stopniowo zyskiwało na znaczeniu wraz z tym, jak Japończycy zaczęli czerpać z kultury chińskiej i popularne stały się zawody łucznicze. Zaczęły powstawać także pierwsze szkoły łucznice, a za pierwszą z nich uznaje się dziś Henmi-ryū, […]

Tempura

Kuchnia japońska cieszy się ogromną popularnością niemal na całym świecie. W ostatnich latach w Polsce powstało wiele restauracji serwujących rāmen (ラーメン) i potrawa ta nieprzerwanie zyskuje nowych entuzjazmów. Jeszcze innym flagowym przykładem kuchni japońskiej jest tempura (天ぷら tenpura). Tempurą określić można zarówno owoce morza, ryby, mięso czy warzywa. Istotą nie jest tutaj sam produkt, a raczej charakterystyczne, cienkie ciasto, w jakim zostaje obtoczony i smażony później na głębokim oleju. Do wykonania takiego ciasta wykorzystuje się najczęściej mąkę pszenną i wodę, chociaż w Japonii znaleźć można gotowe mieszanki do wykonania tempury. W zależności od tego, co chcemy w takim cieście panierować, powinno być ono rzadsze dla ryb czy warzyw i gęstsze […]

ポーランドの時差と冬時間・夏時間

ポーランドのタイムゾーン(時間帯)は世界標準時(UTC)を基準にすると「UTC+01:00」、サマータイム時には「UTC+02:00」となります。日本は1年を通して「UTC+9」なので、この差が日本とポーランドの時差です。 といわれても何のことかわかりにくいですね。簡単に言えば、日本とポーランドの時差は普通は-8時間、夏は-7時間で、日本時間の午後8時は、ポーランドでは正午、夏では午後1時となります。 夏時間と冬時間の変更は、3月の最終日曜と10月最終日曜の午前2時に行われますが、冬時間から夏時間へは、1時59分59秒の次が3時00分00秒(1時間早まる)になり、夏時間から冬時間へは2時59分59秒の次が再び2時00分00秒(1時間遅くなる)になります。3月の変更後には、今までより時間が1時間早くなっているので、会社や学校へ遅刻しないように注意が必要です。交通機関も同様です。10月の変更時は、1時間長く眠ることができます。時差の変更を忘れていると、1時間早く学校や会社に行くことになってしまいます。 実際の変更時刻が深夜のため、ほとんどの場合、生活に大きな影響はありませんが、例えば夜行列車などに乗っていた場合はどうなるのでしょう?夏時間になったからといって、列車が1時間早く目的地に到着することはありません。この場合は、実質的に1時間遅れて到着することになります。ただし、それは夜行列車など、長距離を時差変更時をまたいで走行するものに限られ、時差が変更になってから出発する列車は、夏時間にあわせて運行されます。 それでは冬時間への変更時には到着時間が早くなるのでしょうか?答えは否です。ほとんどの場合、夜行列車などは1時間運行を停止して、時間調整をします。 ポーランドでは1996年より現在の時差変更が行われていますが、1995年までは9月の最終日曜(現在より1ヶ月早い変更)、それ以前では4月の第一日曜だったり、5月の最終日曜(60年代)が取り入れられていたこともあったようです。また最近では、冬時間への変更を廃止して1年中夏時間にしようとする案も出てきていますが、まだどうなるかは決定していません。 2020年の冬時間は10月25日の午前3時から開始、つまり夏時間の3時が冬時間の2時になります。目覚まし時計の設定にはくれぐれもお気をつけて! 関連記事 / Related posts: ズパ・オヴォツォヴァ (Zupa Owocowa) ポーランドでビックリしたこと・その3 ポーランド・結婚式にまつわる迷信 その2 ピサンキ(Pisanki) ポーランド式・あいさつの仕方

Japońskie yōkai: kappa

Pośród japońskich yōkai (妖怪) odnaleźć można wiele demonów o przedziwnej aparycji i upodobaniach. Jednymi z ciekawszych potworów, które od straszydeł stały się maskotkami, są z pewnością kappy (河童). Uważa się, że zamieszkują one wody słodkie, dlatego spotkać je można w rzekach, jeziorach czy właśnie w ich najbliższej okolicy. Chociaż wyróżnia się wiele rodzajów kapp, niewątpliwie tym najpopularniejszym są demony wysysające krew zwierząt i ludzi. Przedstawia się je jako stwory inteligentne, przez co jeszcze bardziej niebezpieczne. Z jednej strony uwielbiają one płatać figle; straszyć kobiety i dzieci czy kraść żywność. Z drugiej jednak wabią dzieci w pobliże zbiorników wodnych, żeby je utopić i zależnie od podania wyssać z nich organy wewnętrzne, […]

Największe jezioro Japonii: Biwa

Położone zaledwie kilkanaście kilometrów na północny-wschód od Kioto, Biwa (琵琶湖 biwa-ko) jest największym, słodkowodnym jeziorem Japonii. Liczy aż 674 kilometry kwadratowe i jego głębokość sięga ponad stu metrów. Jest pochodzenia tektonicznego i zalicza się je do najstarszych jezior świata; jego wiek szacuje się na pięć czy sześć milionów lat. To jednak nie wszystko. Jezioro Biwa pochwalić się może niezwykle bogatą fauną i florą – naliczono tutaj ponad tysiąc różnych gatunków, a ponad sześćdziesiąt z nich stanowią endemity. Nic więc dziwnego, że pośród turystów Biwa cieszy się ogromną popularnością. Swój ważny udział od lat ma jednak także w przemyśle. W epoce Meiji (1868-1912) zbudowany został kanał Biwa, którego celem po dziś […]

Tengu z góry Kurama

Wywodzące się z chińskiej mitologii tengu (天狗) to istoty łączące w sobie cechy fizyczne ludzkie i ptasie. W Japonii pierwsze wzmianki o nich pojawiły się około VI lub VII wieku, a dziś są już na dobre wpisane w japoński folklor. Zgodnie z podaniami zamieszkiwały one tereny górzyste i chociaż gór, które w jakiś sposób powiązane są z tengu jest w Japonii wiele, to siedzibę ich króla odnaleźć można na górze Kurama (鞍馬山 kurama-yama). Kurama jest niezbyt wysokim górą (570m n.p.m.) zlokalizowaną na północ od Kioto. W połowie drogi na jej szczyt mieści się świątynia Kurama (鞍馬寺 kurama-dera), która cieszy się ogromną popularnością szczególnie pośród japońskich turystów. Tak samo zresztą jak […]

Posążki w śliniaczkach

Zagraniczni turyści podróżujący po Japonii na pewno nie raz mieli okazję natrafić na coś, co szczególnie ich zaintrygowało. Zależnie od wcześniejszego stopnia „wtajemniczenia” mogły być to np. wystawki z plastikowym jedzeniem w witrynach restauracji. Uwagę innych mogły natomiast zwrócić często niewielkich rozmiarów posążki przedstawiające postać o dobrotliwym wyrazie twarzy ubraną w coś, co skojarzyć można z śliniakiem. To posągi Jizō (地蔵), jednego z najpopularniejszych bóstw buddyjskich, którego kult przywędrował do Japonii z Indii w VIII wieku. Japończycy rzadko jednak używają jedynie nazwy Jizō; z pewnością dużo częściej korzystają z określenia Ojizō-sama, które jest wyrazem szacunku. Mówi się, że chociaż Jizō miał okazję osiągnąć oświecenie, wyrzekł się go, żeby pozostać na […]

Butō – taniec ciemności

Japoński taniec butō jest formą stosunkowo nową, powstałą na przełomie lat 50 i 60 wieku XX w Japonii. Jego pełna nazwa to ankokubutō (jap. 暗黒舞踏), co oznaczać może taniec mroku bądź taniec ciemności. Za inicjatorów tego stylu uważa się choreografa Tatsumiego Hijikatę i tancerza Kazuo Ōno. Powstanie butō jest ściśle powiązane z powojenną Japonią i stanowić miało wyraz buntu wobec postępującej w tamtych latach amerykanizacji. Japońscy artyści próbowali odwrócić się jednak nie tylko od masowego wpływu Zachodu, ale także od tradycyjnych, japońskich form. Inspirując się, sięgali dalej, głębiej – zwrócili się np. ku rodzimej mitologii i stylom europejskim, m.in. niemieckiemu ekspresjonizmowi. Butō określany jest często tańcem sprzeciwu bądź wolności. Rzeczywiście […]

Naśladownictwo w teatrze nō

Japoński, tradycyjny teatr nō swoje korzenie znajduje zarówno w religijnych festiwalach matsuri jak i wywodzących się z Chin muzyczno-tanecznych widowiskach sangaku. Uważa się, że założycielami tego teatru byli Kan’ami Kiyotsugu i jego syn Zeami Motokiyo – właśnie oni w XIV wieku nadali mu formę, którą zaobserwować można na scenie nō także dzisiaj. Jednym z zagadnień typowych dla nō jest naśladownictwo określane mianem monomane (dosł. naśladowanie rzeczy) i stanowi jedną z najważniejszych umiejętności konieczną do przyswojenia przez każdego aktora. Monomane nie jest jednak wiernym odwzorowaniem rzeczywistości, a sztuką odnajdywania podobieństw, które wyrażone zostać mogą w sposób symboliczny. Dużą rolę odgrywa tutaj także zdolność obserwacji, na zgłębianie której nauczyciele nō kładą ogromny nacisk. […]

Jesień w japońskiej kuchni

Znaczenie sezonowości w Japonii zauważalne jest na wielu różnych płaszczyznach. Każda pora roku przywodzi na myśl nie tylko konkretne wydarzenia kulturalne i święta, ale także określone smaki. Delikatne ochłodzenie, które po upalnym lecie następuje wraz z jesienią i bogactwo owoców i warzyw typowych dla tego okresu sprawiają, że jesień kojarzona jest z sezonem na jedzenie. Jednym z popularniejszych składników japońskich, jesiennych deserów stają się jadalne kasztany kuri (栗). Z nich przygotowuje się na przykład kuri manjū (栗饅頭), czyli słodkie ciastko, którego nadzienie stanowi gotowany na parze kasztan. Kuri są dla jesieni tak bardzo typowe, że w tym okresie na półkach japońskich supermarketów odnaleźć można na przykład Kit Katy właśnie o tym […]

セイヨウハシバミ (Orzech Laskowy)

ポーランド人はナッツが大好き。お菓子に入れたり、おやつとしてそのまま齧ったり、お酒のおつまみにすることも多いです。 そんなわけで市場に行くと大きな樽にアーモンドやクルミ、カシューナッツやピスタチオなどが山盛りになって売られています。どれも日本人にとっては馴染みのあるものですが、そのなかでもおや?と目を引くのが、ころんとした丸いどんぐりのようなもの。このナッツはポーランド語でorzech laskowy(オジェフ・ラスコヴィ)と呼ばれているもので、日本語ではセイヨウハシバミ。へーゼルナッツとも呼ばれています。 セイヨウハシバミはマグネシウムや鉄分、カルシウム、亜鉛、マンガンを多く含み、心を落ち着ける硬貨や集中力をアップする効果があると言われています。ポーランドでは動脈硬化の症状のある人にすすめられることも多いのだとか。また、栄養素を多く含むため、食用のほかにも薬用としても使用されており、このナッツから抽出されるオイルは化粧品としても多く使用されています。 ちなみにこのセイヨウハシバミ、殻がとても堅く、爪や歯を使っても割れません。殻付きのままのものを購入したときは、クルミ割りなどを使用することをおすすめします。もちろん殻を剥いたものも売られています。 関連記事 / Related posts: マダムKのレシピワールド : カラレパのあんかけ ポーランドのキノコ類 フウォドニク (Chłodnik) ポーランドのベリー類 クルキ (Kurki)

Momijigari – polowanie na czerwone liście

Japonia w wyobraźni obcokrajowca maluje się w różnych barwach, ale jednym z popularniejszych obrazów, które może przywodzić na myśl jest drzewo wiśni w pełnym rozkwicie podczas hanami (花見). Jesienią równie magicznym doświadczeniem jest jednak podziwianie czerwonych liści klonów, czyli momijigari (紅葉狩) oznaczające dosłownie „polowanie na czerwone liście”. Początek sezonu momiji ((紅葉) przypada na koniec września – wówczas w „polowaniu” uczestniczyć można na przykład na Hokkaidō. Później, na przełomie listopada i grudnia karmazynowe liście tłumie przyciągają turystów do Kioto, Nary czy Hiroshimy, której symbolem są liście klonu. Wydawać by się mogło, że odpowiednikiem momijigari jest polska złota jesień – korzystając z pogodnych, jesiennych dni Polacy także chętnie udają się na spacery […]