Krówka z kiwającą głową

Akabeko (赤べこ), czyli dosłownie „czerwona krowa” to tradycyjna figurka z rejonu Aizu (会津) w prefekturze Fukushiuma (福島県). Jej charakterystyczna cecha to ruchoma głowa, kiwająca się z góry na dół i na boki. Sama figurka wzorowana jest na legendarnej czerwonej krowie, która pomagała regionowi w czasie różnych kataklizmów. Jednym z nich był upadek buddyjskiej świątyni Enzō-ji (円蔵寺) podczas trzęsienia ziemi w XVII wieku. Ludność próbująca odnowić przybytek miała wielkie trudności z transportem materiałów na wzgórze. Pomocą okazła się pojawiająca się znikąd czerwona krowa, która dzielnie przenosiła najcięższe kłody drewna. Po zakończeniu budowy oddane Buddzie zwierzę przemieniło się w kamienny posąg u wejścia świątyni. Inna legenda opowiada, że w erze Heian (平安時代) […]

Nekropolia wyrzeźbiona w zboczu

Kashiya Yokoana-kofun gun (柏谷横穴群) to Nekropolia w mieście Kannami (函南町), w prefekturze Shizuoka (静岡県). Składające się z 300 do 500 grobowców cmentarzysko znane jest w Japonii od dawna, i od dawna badane przez archeologów. Uważa się, że grobowce powstały między VI a VIII wiekiem naszej ery. W najstarszych z nich można znaleźć szczątki ludzkie pochowane razem z przedmiotami codziennego użytku, drogocenną biżuterią, a czasem i przedmiotami służącymi do odprawiania rytuałów magicznych (wyprawianymi ze skorupy żółwia). W nowszych miejscach pochówku odkryć można skremowane kości ludzkie, co zaznacza okres w hitoryczny, w którym odeszło się od tradycyjnej formy pochówku na rzecz kremowania zwłok. Źródła zdjęć: mizunomari.exblog.jp, marumita.com 関連記事 / Related posts: 関連記事がありません […]

Miniaturowe drzewka, czyli bonsai 盆栽

Pielęgnacja rosnących w doniczce drzewek tak, aby wyglądały zupełnie jak miniaturki swoich pełnowymiarowych odpowiedników, jest o wiele trudniejsza, niż może się wydawać na pierwszy rzut oka. Nic dziwnego, że bonsai 盆栽 (bon – taca lub płaski pojemnik, sai – roślina) nosi w Japonii rangę sztuki. Historia sztuki bonsai Wywodzi się ona z Chin. Pierwsze wzmianki o bonsai pochodzą z XIV wieku. W Chinach ten rodzaj sztuki zanikł, natomiast w Japonii osiągnął on doskonałość. Początkowo bonsai było sztuką zarezerwowaną dla arystokracji czy duchowieństwa, jednak od XVII wieku spopularyzowało się również wśród przedstawicieli niższych klas. Sposób pielęgnacji Drzewka oraz krzewy hodowane są w specjalnych pojemnikach tak, aby pozostały zminiaturyzowane. Pozwala na to specjalistyczna pielęgnacja i odpowiednie przycinanie pędów […]

Wachlarz o jednym zastosowaniu

Harisen (張り扇) to wachlarz nadzwyczajnych rozmiarów, pochodzący z tradycyjnych scenek komediowych. Jego zastosowanie jest proste, służy do… bicia ludzi. Ale bez przesady, w żadnym razie nie chodzi o to, by wyrządzić komuś krzywdę. Uderzenie harisenem nie jest w zasadzie bolesne, za to bardzo głośne. I o to w całym urządzeniu chodzi. Wachlarz jest tradycyjnie wykorzystywany w dwuosobowych dialogach, w których bierze udział dwóch mężczyzn. Jedna z nich to dojrzała, racjonalna osoba, druga zaś to wesołek wtrącający głupawe żarty, bądź komentarze świadczące o pełnym braku zrozumienia tematu. Łatwo się domyślić co następuje dalej – błazen dostaje po głowie wielkim wachlarzem, co teoretycznie ma wybić mu głupotę z głowy, w praktyce jednak […]

Książe z bajki na… ropusze?

Jiraya (児雷也) – postać z japońskiego folkloru, nija posługujący się magią. Jego przygody znane jako Jiraiya Gōketsu Monogatari (児雷也豪傑譚) doczekały się wielu powieści, ekranizacji i dramatów stworzonych na ich podstawie mając istotny wpływ na wiele dzieł sztuki. Jiraiya to dziedzic klanu Ogata z wyspy Kisiu, który próbuje przywrócić rodzinie dawną świetność. Aby to zrobić zostaje… piratem. Nadaje się do tego zadania, ponieważ zna magię, pozwalającą mu kontrolować żywioły (jego imię znaczy dosłownie „młody piorun” i faktycznie ma władzę nad piorunami). Pewnego dnia poznaje mędrca, który zwraca mu uwagę na to, że rabowanie biednych jest złe (w przeciwieństwie do rabowania bogatych) i przy okazji uczy go żabiej magii. Od tej pory […]

Szanta zagrzewająca rybaków do pracy

Mowa o Sōran Bushi (ソーラン節) – ludowej pieśni japońskiej powstałej na kutrach rybackich. Czy można ją porównać do naszych Morskich Opowieści? Najpewniej tak. Sōran Bushi jest jedną z bardziej znany japońskich pieśni ludowych zwanych Min’yō (民謡). Rozpowrzechniła się wśrób rybaków łowiących na północ od Hokkaido. Jak wiele piosenek ludowych nie ma jednej, ustalonej wersji, raczej zaś mnogość podobnych kombinacji. Elementem wspólnym jest na pewno melodia i powtarzający się refren, składający się głównie z powtarzanego słowa „sōran”. Co się zaś tyczy zwrotek, bardzo podobnie jak w Morskich Opowieściach, są one głównie improwizowane i dotykają tematów bliskich życiu rybaków: obfitych połowów ryb, odwagi w walce z żywiołem i zdobywaniu kobiet w porcie. […]

Najstarsza książka o ogrodnictwie

Sakuteiki (作庭記) to najpewniej najstarszy na świecie tekst o ogrodnictwie. Z pewnością najstarszy w Japonii. Został napisany w XI wieku naszej ery najpewniej przez Tachibana Toshitsunę (橘俊綱). Sakuteiki był spisaną tradycją ogrodniczą, przekazywaną wcześniej ustnie, z pokolenia na pokolenie. Powstał w czasach, gdy najważniejszą częścią planowania ogrodu było odpowiednie ułożenie w nim kamieni. Podejście prezentowane w Sakuteiki pokazywało czytelnikowi nie tylko jak układać kamienie, lecz również jak wsłuchać się w ich pragnienia, by skomponować z nimi resztę ogrodu. Pokazywało projektanta ogrodu jako poetę współpracującego z krajobrazem by stworzyć coś pięknego. Sakuteiki systematyzowało tworzenie ogrodów wskazując pięć stylów w których można było podejść do planowania. Szeroki wachlarz stylów przebiegał od stylu […]

Temari – zabawka, która stała się sztuką

Temari (手まり) to forma sztuki ludowej w Japonii, która przywędrowała na wyspy około VII wieku naszej ery z Chin. Początkowo haftowane kule służyły do zabawy – można było nimi rzucać, a podania mówią, że dobrze wykonana temari odbijała się od podłoża jak piłka. Wykonywano je z materiału po starych kimonach. Z czasem zaczęto temari dekorować kolorowymi wzorami. Po tym jak poznano w Japonii technikę otrzymywania gumy wykonywanie temari urosło do rangi sztuki. Dla arystokracji stało się rozrywką oraz sposobem na pokazanie swojego artystycznego i manualnego talentu. Poza pałacami kule dalej były haftowane przez matki, jako zabawki dla ich dzieci. Częstym zwyczajem stało się ukrywanie w środku konstrukcji karteczki z pomyślnym […]

Tradycyjna japońska chatka

Minka (民家) – tak nazywane były tradycyjne japońskie chaty na wsiach. Kiedyś służyły trzem kstom społecznym: rolnikom, rzemieślnikom oraz kupcom. Dzisiaj określeniem tym można nazwać większość starych domów zbudowanych na wsi. Domy minka były budowane w różnych stylach. Najczęściej na planie kwadratu, lekko podwyższone ponad poziom podłoża. Głównym materiałem budowlanym było drewno, oryginalnie w konstrukcji nie dało się nawet znaleźć elementów innych niż drewniane – nawet gwoździ. Wiele ze starych domów zostało zachowanych do dzieś, między innymi dzięki władzom lokalnym, które postanowiły traktować je jako zabytki kultury. Dzięki temu dziś można zwiedzać całe niekiedy wioski domków zbudowanych w tradycyjnych stylach, zróżnicowanych regionalnie pod względem wyglądu. Źródła zdjęć: koshersamurai.wordpress.com, japan-forward.com 関連記事 […]

Zegar nie mierzący czasu

Tradycyjny zegar japoński wadokei (和時計) z XVII wieku nie odmierzał czasu w sensie, w jakim pojmujemy go w dzisiejszych czasach. Ale od początku: w 1551 roku do Japonii został przywieziony z zachodu pierwszy mechaniczny zegar. Instrument naturalnie spodobał się Japończykom, lecz należało go dostosować do japońskich warunków, żeby miał jakąkolwiek wartość. Czasu na ulepszenia nie brakowało, ponieważ niedługo potem nastał okres izolacji, który pozwolił japońskim zegarom rozwijać się bez wpływu zachodnich rozwiązań mechanicznych. Skutkiem tego powstały instrumenty kompletnie różne od tych, które możemy znaleźć w naszych muzeach. Przede wszystkim zegary zachodnie należało dostosować do japońskiego pojmowania pojęcie czasu. A to istotnie różniło się od europejskiego. Podczas gdy dla europejczyków godzina […]

Flagi rybackie Tairyō-bata

Dawniej służyły do komunikacji, dzisiaj spełniają funkcję dekoracyjną. Flagi Tairyō-bata tradycyjnie wywieszane były na kutrach rybackich, żeby zasygnalizować załogom w porcie, że będzie potrzebne dużo rąk do pracy. Mówiły dosłownie, że zostało złowione dużo ryb. Czasem flagi wywieszane były wcześniej, na morzu, żeby poprosić inne łodzie o pomoc w przeciągnięciu ilości ryb zbyt dużej dla jednego kutra. W dzisiejszych czasach komunikacja bezprzewodowa jest dużo łatwiejusza i nie wymaga wywieszania flag na maszcie. Dlatego Tairyō-bata zmieniły swoją funkcję. Stały się ozdobą, atrakcją turystyczną, a także symbolem firm zajmujących się nie tylko połowem ryb. Nietrudne jest w tej chwili spotkanie drużyny sportowej bądź korporacji, posiadającej swój własny wzór i szereg flag Tairyō-bata […]

Ezop z Kraju Kwitnącej Wiśni

Z tym Ezopem to może przesada, bo Mimei Ogawa (小川 未明) urodził się dopiero w 1882 roku, więc może raczej Brzechwa. Nie jest natomiast przesadą powiedzieć, że Mimei Ogawa miał taki sam wkład w literaturę dziecięcą Japonii, jak Ezop w Grfecji czy Brzechwa w Polsce. Twórca pochodził z Jōetsu (上越市) w prefekturze Niigata (新潟県). Uczył się na Uniwersytecie Waseda (早稲田大学), gdzie zgłębiał zagadnienia literatury angielskiej. W ciągu swojego życia opublikował ponad 1200 bajek dla dzieci. Jedne z jego słyniejszych opowieści to „Kobieta-wół” oraz „Czerwona świeczka i syrenka”. „Kobieta-wół” opowiada o miłości matki do syna. Głuchoniema kobieta kocha swojego potomka tak silnie, że wraca nawet po śmierci, by nad nim czuwać. „Czerwona świeczka […]