Japońskie bajki – Taketori monogatari(竹取物語)

Pewnego dnia Taketori no Okina (竹取翁 – starzec zbierający bambus), podczas chodzenia po lesie, znalazł dziwny kawałek bambusa. Po rozcięciu okazało się, że siedzi w nim niemowlę wielkości kciuka. Szczęśliwy zabrał dziewczynkę do domu, gdzie wraz z żoną wychowali ją jak własne dziecko. Dostała imię Kaguya-hime (かぐや姫). Kaguya-hime wyrosła na przepiękną dziewczynę. Na nic zdały się wysił […]

Tajemnice japońskiego budownictwa – fusuma 襖

Pokój w japońskim stylu z przesuwanymi ścianami… Kto z nas nie chciałby spędzić czasu w takim klimatycznym miejscu? Z pewnością większość naszych czytelników wie, że tradycyjne japońskie mieszkanie różni się od tych, które znamy z Europy. Ze względu na klimat i dostępne materiały budowano mieszkania z drewna i bambusa, a zamiast okien czy ścian wstawiano lekkie, przesuwane drewniane p […]

Japońskie karty Hanafuda (花札)

Gry karciane pojawiły się na Archipelagu Japońskim za sprawą Europejczyków. Szybko jednak zaprzestano w nie grać ze względu na zakaz uprawiania hazardu. Najwcześniejsza wzmianka o kartach Hanafuda (花札) pochodzi z 1816 roku, kiedy to karty zostały zarejestrowane jako zakazane narzędzie hazardowe. Dopiero w epoce Meiji ( 1868-1912) gry karciane wróciły do łask i, co ciekawe, w roku 1889 Fus […]

Setsubun (節分)

W tym roku Setsubun (節分) wypada dzisiaj, 2 lutego. Nazwa ta oznacza tyle co oddzielenie pór roku i chociaż w przeszłości odnosiła się do przejścia każdego z sezonów w kolejny, obecnie słowa setsubun używa się wyłącznie w kontekście pożegnania zimy na rzecz wiosny. Zgodnie z kalendarzem księżycowym używanym niegdyś w Japonii Setsubun był także ostatnim dniem roku, do czego nawiązują r […]

Pierwsza psychologiczna powieść świata – Genji monogatari (源氏物語)

Powszechnie znane dzieła literatury japońskiej w Polsce to głównie książki Harukiego Murakamiego, jednak ten kraj ma znacznie więcej do zaoferowania, jeśli chodzi o czytelnictwo. To w Japonii powstał utwór, który uważa się za pierwszą w świecie powieść. Co więcej, ta najważniejsza powieść w japońskiej literaturze została napisana przez kobietę. Murasaki Shikibu urodziła się około 978 roku i […]

Ukiyo-e (浮世絵) – o obrazach przemijającego świata

Tradycyjnie malarstwo japońskie przedstawiało mistyczne obrazy przyrody. Wystarczy spojrzeć na obrazy szkoły Kano czy Tosa: tematem są krajobrazy, roślinność i zwierzęta. Szkoły te były reprezentowane przez środowiska arystokratyczno-samurajskie, dlatego również obrazy musiały być uosobieniem piękna i harmonii. Przełom w tym, co postrzegano jako temat sztuki, nastąpił w Japonii w XVII wieku […]

Japońska nauka zapachów: kōdō (香道)

Jednym z ważniejszych pojęć w kulturze japońskiej jest pojęcie drogi – dō (道). Szczególnie kojarzy się ono ze sztukami walki, takimi jak kendō (剣道, droga miecza), kyūdō (弓道, droga łuku) albo ceremonią parzenia herbaty – chadō (茶道, droga herbaty). Istnieje nawet droga zapachów – kōdō (香道), która początkowo była rozrywką dla dworzan i samurajów – niezwykle wyszukaną i wymagając […]

Hatsuyume – co czeka Cię w nowym roku?

Nowy Rok to w Japonii dzień szczególnie ważny, wokół którego wykształciło się wiele ciekawych zwyczajów, ale i przesądów. Jeden z tych drugich powiązany jest z terminem hatsuyume (初夢), który dosłownie oznacza „pierwszy sen”. Pojęcie to odnosi się jednak do pierwszego snu po nocy z 31 grudnia na 1 stycznia – interpretowany jest on jako wróżba na nowy rok. Tradycyjnie uważa się, […]

Ubijanie mochi

O mochi pisaliśmy już kilka razy – jako o tradycyjnym japońskim deserze lub składniku potraw, a także przy okazji omawiania noworocznych tradycji. Dziś skupimy się na ceremonii „bicia”, czyli tradycyjnego wytwarzania mochi, na które można się natknąć przed Nowym Rokiem, czyli mochitsuki (餅つき). Mochitsuki, czyli dosłownie „ubijanie mochi”, to dość widowiskowy […]

Rakugo (落語): tradycyjna japońska forma komediowa

Rakugo (落語 spadające słowa) to komediowa forma sceniczna, w której jedna osoba opowiada zabawne historyjki publiczności. Jedynymi rekwizytami są wachlarz i kawałek materiału. Gawędziarz, siedząc przez cały czas w jednej pozycji seiza (tradycyjny japoński sposób siedzenia), jedynie za pomocą zmiany barwy głosu i wyrazu twarzy wciela się we wszystkie role. Historia nabiera życia dzięki wyob […]

Aktorzy onna-gata w teatrze kabuki

Podobnie jak to miało miejsce w Starożytnej Grecji, Rzymie czy Chinach, kobiety nie występowały kiedyś na scenach japońskich teatrów. W ich role wcielali się mężczyźni, którzy stosowali różne środki, żeby jak najlepiej zagrać postać kobiecą. Sposoby te wydają się szczególnie ciekawe w przypadku teatru kabuki (歌舞伎), którego historia sięga początków XVII wieku. Chociaż powstanie kabuki nie […]

Kintsugi − piękno przedmiotów niedoskonałych

Mianem kintsugi (金継ぎ), czyli dosłownie złotym łączeniem określana jest japońska sztuka naprawiania potłuczonej ceramiki. Technika ta polega na ponownym połączeniu elementów naczynia za pomocą laki zmieszanej z metalami szlachetnymi. Chociaż wykorzystywane są różne metale, niewątpliwie najpopularniejszym z nich, od którego zresztą wywodzi się nazwa tej sztuki, jest złoto. Po naprawieniu p […]