Shunbun no hi 春分の日 – Święto równonocy wiosennej

Shunbun no hi 春分の日 jest to święto państwowe w Japonii, które ma miejsce w dniu równonocy wiosennej czasu japońskiego (równonoc wiosenna może wystąpić w różnych terminach w różnych strefach czasowych). Zwykle ma ono miejsce 20 lub 21 marca. Data święta nie jest oficjalnie ogłoszona do lutego poprzedniego roku, ze względu na potrzebę ostatnich pomiarów astronomicznych. Shunbun no Hi to święto świętujące wiosenną równonoc. Jest to część siedmiodniowego okresu festiwalu o nazwie Haru no Higan 春の彼岸 (chwalenie wiosny oraz docenianie istot żyjących). Jest to jeden z dwóch punktów w ciągu roku, drugi to jesień, gdzie światło dzienne i nocne są tej samej długości i jest oficjalną zmianą pór roku. Ze względu […]

Sztuka pakowania w tkaninę – furoshiki (風呂敷)

W japońskiej kulturze opakowanie jest tak samo ważne, jak jego zawartość. Wielkim nietaktem jest wręczenie komuś prezentu bez opakowania. Chociaż w Japonii podobnie jak na Zachodzie używa się w tym celu kolorowych toreb, papierów czy pudełek, to tradycyjnym sposobem jest zawinięcie przedmiotu w specjalną barwną tkaninę zwaną furoshiki. Furoshiki ma swoje początki już w VIII wieku, czyli w epoce Nara. Wzorzyste tkaniny były używane przez użytkowników publicznych łaźni, czyli onsenów, do zawijania swoich ubrań. Z czasem z tego zwyczaju wykształciła się sztuka pakowania podarków. Istnieje wiele rozmiarów furoshiki. Może być małe jak chusteczka do nosa lub duże jak prześcieradło. Dzięki różnorodności rozmiarów  może być wykorzystane do opakowania dosłownie wszystkiego. W […]

Zapraszający kot – maneki-neko 招き猫

Na figurkę kota z podniesioną prawą lub lewą łapą natkniemy się niemal w każdym domu, sklepie czy restauracji w Japonii. Ukochany kot Japończyków jest symbolem szczęścia, a tym samym jednym z popularniejszych prezentów wybieranych na wyjątkowe okazje. Wyglądem przypomina koty rasy bobtail ze względu na krótki ogonek, sterczące uszy oraz trójkolorowe umaszczenie, choć to ostatnie nie jest jedynym wariantem kolorystycznym tej figurki. Znajdziemy je również w wersji czarnej mającej odpędzać złe duchy, złotej, która ma przynosić bogactwo, a także białej, zielonej, a nawet różowej, symbolizującej miłość. Historia maneki-neko łączy się z legendą o mnichu opiekującym się upadającą świątynią, który zlitował się nad bezdomnym kotem i przygarnął go pod swój dach. […]

Symbol Japonii – chryzantema 菊

Jedną z cech japońskiej kultury, widoczną zwłaszcza w literaturze, sztuce i estetyce, a także w kuchni, jest uwrażliwienie na rytmy przyrody i zmieniające się pory roku. Ten charakterystyczny dla Japończyków rodzaj wrażliwości zwany jest po japońsku kisetsukan 季節感. Zjawiskiem przyrodniczym charakterystycznym dla września jest kwitnienie chryzantem (kiku 菊). Kwiaty te są z tym miesiącem tak mocno związane, że inną nazwą września jest właśnie „miesiąc chryzantem” (kikuzuki 菊月). 9 września (pierwotnie 9. dnia 9. miesiąca księżycowego) obchodzone jest w Japonii Święto Chryzantem (Kiku no sekku 菊の節句). Właściwa nazwa uroczystości to Chōyō no sekku – jest to święto o rodowodzie chińskim, wywodzące się z tradycji taoistycznej. Historia jego świętowania w Japonii sięga okresu Heian (794-1185). Wedle […]

Dodatek do japońskich deserów – kinako きな粉

Japońskie słodycze tradycyjne, czyli wagashi, przybierają różne kształty i kolory. Są jednak składniki, które są wspólne dla wielu z nich. Większość z nich jest pochodzenia roślinnego. Na przykład gdy słodycz ma zielony kolor, zwykle jest to zasługa aromatycznej bylicy Artemisia princeps. Często można również spotkać słodycze pokryte brązowym proszkiem. Nie są to sproszkowane karmelki! Jest to mąka z prażonej soi zwana kinako (jap. きな粉 lub きなこ, rzadziej 黄粉). Jej nazwa oznacza dosłownie „żółta mąka”. Ma delikatny, lekko orzechowy smak i najczęściej używa się jej do obtaczania tradycyjnych słodyczy japońskich takich jak dango (kulki z ciasta ryżowego) czy warabimochi (prostokątne kawałki luźnego, kleistego ciasta z orlicy). Jest bogata w witaminę B oraz […]

Tradycyjne japońskie dania kaiseki ryōri 懐石料理

Dla wszystkich miłośników japońskiej kuchni polecamy choć raz spróbowanie jej najbardziej luksusowej wersji, gdzie można poczuć esencję japońskości na talerzu, a właściwie na wielu małych talerzykach. Kaiseki ryōri (jap. 懐石料理) to zestaw tradycyjnych japońskich potraw, który serwowany jest w domach z okazji najważniejszych japońskich świąt (m.in. Nowego Roku) oraz przed ceremonią herbaty chanoyu. Kaiseki przygotowywane z niezwykłą starannością zwykle nawiązują do określonej pory roku. Kaiseki stał się rodzajem sztuki kulinarnej. Wszystko jest ważne: smak potrawy, jej konsystencja, wygląd i kolor. Do przygotowywania używane są jedynie świeże, sezonowe składniki, które są przyrządzane w taki sposób, by podkreślić ich naturalny smak. Potrawy podawane są na określonej zastawie, która zwykle posiada motyw nawiązujący […]

Japoński stwór tengu 天狗

Mityczny stwór obecny także dziś w kulturze japońskiej, pojawiający się np. w postaci masek na festiwalach matsuri. Jego nazwa pochodzi z chińskiego „tien gou”, co oznacza dosłownie „niebiańskiego psa”. Jest to nadprzyrodzona istota, która, wbrew swojej nazwie, przybiera w Japonii postać wielkiego ptaka z głową człowieka o długim nosie. Ta charakterystyczna cecha to prawdopodobnie pozostałość po ptasim dziobie. Dawniej według buddystów były to istoty uważane za demoniczne, przepowiadające wojnę. W japońskich legendach pojawiają się one jednak jako naiwne istoty, które z łatwością zostają wykiwane przez ludzi. Podobno tengu wytrenował w boju słynnego Minamoto Yoshitsune, gdy ten po śmierci ojca został wygnany do lasu. Są to więc istoty posiadające wyjątkowe umiejętności […]

Sztuka układania kwiatów – ikebana 生け花

  Ikebana dosłownie oznacza ”żyjące kwiaty” i jest japońską sztuką układania kwiatów, zwaną także kadō 花道 – „drogą kwiatów”.  Jest to jednak sztuka zupełnie inna od tej, którą znamy z naszych rodzimych kwiaciarni. W ikebanie bukiet żyje i łączy w sobie elementy natury oraz człowieka, przy czym łączy się również z filozofią bliskości człowieka z naturą.   Ikebana polega na odnajdywaniu i tworzeniu harmonii linearnej konstrukcji, rytmu i koloru. Nie są istotne ilość kwiatów, czy ich barwy, ale linearny aspekt kompozycji. Ponadto w „bukiecie” ważne są nie tylko kwiaty, ale także wazon, łodygi, liście i gałęzie. Cała struktura ikebany opiera się na trzech głównych punktach, symbolizujących niebo, ziemię i ludzkość. Początkowo kompozycje […]

Japońskie kadzidła osenko (お線香)

Pewnie większość z was kojarzy kadzidła z duszącym zapachem indyjskich kadzidełek. Mało kto wie jednak, że kadzidła to ważny element japońskiego buddyzmu, a te produkcji japońskiej uważane są za jedne z najbardziej luksusowych na świecie. Kadzidło w Japonii ma bardzo bogatą historię sięgającą już okresu Heian. Były to wtedy po prostu kawałki aromatycznego drewna, które kładziono na popiole lub żarzącym się węgielku i pozwalano na powolne spalanie się. Kimono „wykąpane” w takim aromatycznym dymie na długi czas przechodziło słodkim aromatem. Była to więc forma antycznych perfum. Dzisiaj do ich produkcji używane są najwyższej jakości naturalne składniki, takie drzewo sandałowe. Niektóre z nich, takie jak agar, ze względu na eksploatację zostały objęte […]