Ukiyo-e (浮世絵) – o obrazach przemijającego świata

Tradycyjnie malarstwo japońskie przedstawiało mistyczne obrazy przyrody. Wystarczy spojrzeć na obrazy szkoły Kano czy Tosa: tematem są krajobrazy, roślinność i zwierzęta. Szkoły te były reprezentowane przez środowiska arystokratyczno-samurajskie, dlatego również obrazy musiały być uosobieniem piękna i harmonii.

Przełom w tym, co postrzegano jako temat sztuki, nastąpił w Japonii w XVII wieku. To właśnie wtedy wykształcił się styl ukiyo-e (jap. 浮世絵, czyli dosłownie „obrazy przemijającego/ulotnego świata”).

Ukiyo-e było kierunkiem stworzonym przez mieszczan, którzy, w przeciwieństwie do arystokracji, codziennie mierzyli się z trudami rzeczywistości, i to właśnie ona była tematem w tej szkole malarstwa. Codzienne życie, ulice miast, jarmarki, sklepy, warsztaty, chłopów przy pracy w polu, widoki Japonii, a także portrety aktorów i kurtyzan. W twórczości ukiyo-e bezpruderyjnie przedstawiano również sceny erotyczne. Nie zrezygnowano z krajobrazów, jednak przedstawiały one konkretne miejsca.

Najwybitniejszymi twórcami ukiyo-e byli: Ando Hiroshige, Hishikawa Moronobu, Isoda Koryusai, Katsushika Hokusai, Kitagawa Utamaro, Okumura Masanobu, Toshusai Sharaku.

Katsushika Hokusai (葛飾 北斎) to jeden z najpopularniejszych przedstawicieli tego kierunku, jego ulubionym przedmiotem malarstwa byli ludzie, w szczególności poeci. Wydał swoje prace w zbiorze 15 tomów pt. Manga (tak, tytuł pisany jest tymi samymi znakami, co współczesne komiksy manga!). Jego najsłynniejsze dzieło to Wielka fala w Kanagawie (神奈川沖浪裏 Kanagawa-oki nami-ura).

Ando Hiroshige (安藤 広重) jest innym twórcą ukiyo-e. Tworzył on w II połowie XIX wieku. Początkowo malował wyłącznie malarstwo pejzażowe. Jego twórczość jest ceniona za doskonałość rysunku i oryginalną kompozycję. Malarstwo pejzażowe Ando ma romantyczny klimat. Charakteryzuje je doskonały dobór kolorów.

Ando wykonał kilka wielki cykli: Pięćdziesiąt trzy stacje na gościńcu Tokaido, Słynne widoki stolicy, Osiem widoków prowincji Omi, Sześćdziesiąt dziewięć stacji na gościńcu Kiso, Sto słynnych widoków Edo.

Toshusai Sharaku (東洲斎 写楽) żył w II poł XVIII w. Jego specjalnością były portrety aktorów (znanych jest 159 portretów). Przedstawiał ich w sposób karykaturalny, z ogromną ekspresją i mimiką. Sharaku z okrutnym realizmem usiłował oddać indywidualne cechy aktora.

Źródła zdjęć: metmuseum.org, ndl.go.jp, gatag.net, bell.jp, anaimages.com

Dawna szkoła malarska

Kano (狩野派) – japońska szkoła malarska, która powstała w XV wieku, zazwyczaj uprawiali ją przedstawiciele jednego rodu. Założycielem szkoły Kano był Kano Masanobu. Do najwybitniejszych przedstawicieli są zaliczani: Kano Motonobu, Kano Eitoku, Kano Sanraku i Kano Tan’yu.

Szkoła Kano połączyła malarstwo tuszowe z elementami kolorystki. Na początku malarze szkoły Kano uprawiali w sumie – malarstwo monochromatyczne, ale od czasów Eitoku większy nacisk położono na wielobarwne, często pozłacane kompozycje (malowidła ścienne, parawany, przesuwane drzwi).

Kano Eitoku – malarz żyjący w latach 1543-90. Był najwybitniejszym przedstawicielem szkoły Kano.

Jego malarstwo charakteryzowało się wielkimi walorami dekoracyjnymi. Łączył technikę szkoły Tosa z techniką malarstwa tuszowego wczesnej szkoły Kano. Stosował zagęszczone kolory ze złoceniami. Zajmował się głównie malarstwem ściennym, zdobiącym pałace i zamki. Był malarzem nadwornym.

Większość jego twórczości uległa zniszczeniu w czasie wojen domowych. Z ocalałych dzieł pozostały Parawan z chińskim lwem oraz Parawan z cyprysem. Przypisywane są mu również malowidła ścienne w świątyni Nanzenji.

Kano Hogai – malarz żyjący w latach 1828-88. Przedstawiciel szkoły Kano. Wprowadził własny styl, zwany obiektywnym indywidualizmem, będący pod wpływem malarstwa zachodniego. Stosował światłocień. Charakteryzuje go naturalizm w oddawaniu detali obrazu.

Jego najsłynniejszym dziełem jest Kannon – macierz miłosierdzia. Kannon oznacza czuwający nad odgłosami świata, hipostaza buddy Amidy. Kannon objawia się w 33 postaciach. Kult Kannon przeniósł się do Japonii z Chin w VI wieku i przetrwał do dziś. W Japonii Kannon przybrała postać żeńską. Kannon jest postrzegana jako bogini miłosierdzia, opiekująca się chorymi i nieszczęśliwymi.

Źródła zdjęć: mutualart.com

Japońskie malarstwo współczesne

Yokoyama Taikan – malarz japoński, żyjący w latach 1868-1958. Yokoyama wykonywał malarstwo tuszowe i bardzo dużą wagę przywiązywał do wartości tradycyjnego malarstwa japońskiego. Jednocześnie w jego dziełach zauażalne są duże wpływy stylów zachodniego i chińskiego.
Yokoyama malował głównie krajobrazy oraz kompozycje figuralne. Do jego najsłynniejszych obrazów należą: Górska droga, Wiśnie w nocy, Kwiaty polne oraz Pacyfik pewnego dnia.

Yokoyama był członkiem Cesarskiej Akademii Sztuki oraz współtworzył Japońską Akademię Sztuk Pięknych. Pełnił również funkcję malarza nadwornego. W 1933 roku został nagrodzony za zasługi dla kultury, a w 1937 otrzymał Order Kultury – najwyższe odznaczenie artystyczne, przyznawane przez japoński rząd.

Munakata Shiko – malarz i grafik japoński. Żył w latach 1903-1975. Pochodził z miasta Aomori (青森市). W 1970 r. został odznaczony Orderem Kultury.

Początkowo uprawiał malarstwo olejne. Później zaczął wykonywać drzeworyty, dzięki którym zyskał międzynarodową sławę. Charakteryzuje go własny styl, nawiązujący do prehistorii i folkloru. Często tematem jego prac były wątki religijne – przed wszystkim buddyjskie.

Jego dzieła wystawiane są m. in. na biennale w Lugano, San Paolo i Wenecji.

Źródła zdjęć: aubreylevinthal.blogspot.com,

’Muminki’ w Kraju Kwitnącej Wiśni

Nie dla wszystkich jasne jest to, że Japonia kocha Muminki. A jednak, te fikcyjne istoty zamieszkujące dolinę w Finlandii podbiły serca Japończyków. Pierwsza książka o Muminkach „Małe trolle i duża powódź” została opublikowana przez Tove Jansson w 1945 roku. W roku 1960 powstał serial animowany, który 10 lat później był emitowany w Japonii. I tak zaczęły powstawać koszulki, artykuły papiernicze, zabawki, słodycze i wiele, wiele innych „muminkowych” produktów.

Sympatię Japończyków do Muminków można najlepiej sobie uświadomić wchodząc do jednego z sieciowych sklepów będących połączeniem księgarni i papierniczego (np. Village Vanguard). Na sali sklepu przygotowane są przeróżne tematyczne kąciki, poświęcone wybranej serii, gdzie w jednym miejscu można znaleźć książki czy komiksy wraz z „firmowymi” gadżetami. Kacik z Muminkami w każdym sklepie jest bardzo obszerny i można w nim znaleźć wszystko – książki, zeszyty, długopisy, kubki, torby, figurki, maskotki…

Kącik muminkowy

Firma Ambaro zaprojektowała serię sometsuke, którą charakteryzują nieoficjalne symbole Finlandii. Są to porcelanowe naczynia w tradycyjnym biało-niebieskim kolorze pokryte błyszczącym szkliwem. Seria powstała przy współpracy rzemieślników z prefektury Akita. Projekty przedstawiają nie tylko historie Muminków, ale często bohaterowie tych dzieł pojawiają się w tle typowo japońskich motywów.

Muminkowa zastawa

Skąd jednak wynika tak duże zamiłowanie Japończyków do Muminków? Odpowiedź jest prosta – uwielbiają wszystkie postaci, które są kawaii, czyli urocze i słodkie, a Muminki bez wątpienia do takich należą.

źródła zdjęć: twitter.com, flickr.com

Sztuka z tuszu – suibokuga 水墨画

Suiboku-ga – styl malarstwa japońskiego jednak wywodzący się z Chin. Jest to malarstwo monochromatyczne. Do malowania używano czarnego tuszu, bardzo rzadko sięgano po farby (drobne plamy stonowanymi kolorami). Ten rodzaj malarstwa ściśle powiązany jest z kaligrafią, co można łatwo zauważyć podziwiając takie obrazy, które często zawierały inskrypcje w postaci poematu czy jedynie wyrażenia.

W języku japońskim 'sui’ oznacza wodę, 'boku’ lub 'sumi’ – czarny tusz, natomiast 'ga’ lub 'e’ – obraz.

W Japonii rozwój tej nie codziennej sztuki możemy podzielić na cztery etapy. Każdy z etapów posiadał swoich mistrzów i charakterystyczne cechy (główne różnice to elementy, które przedstawiały obrazy).

W końcowej fazie rozwoju suiboku-ga, kompletnej syntezie uległy style japoński i chiński na terenie Japonii. Za twórcę, który tego dokonał uważa się Kanō Motonobu. Do tego momentu obrazy w stylu suiboku-ga były niewielkimi obrazami. Teraz stały się wielkimi obrazami pokrywającymi ściany (przesuwane drzwi) czy parawany. Powodem takiej zmiany była ewolucja stylu, który przerodził się w styl dekoracyjny, którego dzieła mogły być wspaniałą ozdobą bogatych mieszkań czy budynków publicznych. 

Teraz jest to niezwykły rodzaj sztuki, który wszystkim zapiera dech w piersi.

 

cyril-blondeau-sumi-painting-of-wolves

funny-cute-little-black-cat-and-beetle-japanese-sumi-e-original-ink-painting-art-print-mariusz-szmerdt          il_340x270.386678954_l4vn

Obrazy malowane tuszem – suibokuga 水墨画

 

Słowo to oznacza dosłownie „obraz malowany wodą i tuszem” i oznacza malarstwo monochromatyczne, czasami pokrywane lekkimi plamami koloru. Suibokuga rozwinęło się pod wpływem kultury zen w okresie XIV-XVI wieku. Twórcą kierunku suibokuga był buddyjski mnich Josetsu. Jego największym dziełem jest obraz „Łowienie syna tykwą”.

Charakterystyczną cechą malarstwa tuszem jest stopniowanie nasycenia tuszu, aby uzyskać efekt światła i cienia, a także modelowanie pociągnięć pędzlem w celu stworzenia objętości i rytmu. Suibokuga ma wiele cech wspólnych z kaligrafią. Maluje się je podobnymi pędzlami i ceni się w nich podobne cechy, takie jak siłę i sprężystość linii, oszczędne użycie tuszu i pociągnięć pędzla, a także wyrazistość.

Największą perfekcję w stylu suibokuga osiągnęło malarstwo krajobrazowe – buddyści zen wysoko cenili obrazy o tematyce pejzażowej, gdyż były one formą obcowania z przyrodą.

Artyści często kaligrafowali na swoich obrazach poematy, sentencje, tematy medytacji.

Najsłynniejszym twórcą malarstwa pejzażowego był mnich Sesshu (1420-1506). Jego największymi dziełami są Amanohashidate-zu, Sansui-chokan (Pejzaże czterech pór roku), Shuto-sansui-zu (Pejzaże jesieni i zimy) oraz Haboku-sansui-zu (Pejzaże).

źródła zdjęć: kyohaku.or.jp, chuansong.me, suiboku.biz

Japońscy artyści współcześni

Japoński rynek artystyczny jest słynny na całym świecie. Podejście do sztuki współczesnej według artystów z Kraju Kwitnącej Wiśni ma swoich fanów w każdym zakątku świata, a zachodnie firmy chętnie z nimi współpracują przy tworzeniu najnowszych kolekcji ubrań czy wzorów tkanin. Poniżej przedstawiamy sylwetki trzech wyjątkowych współczesnych japońskich artystów.

Yayoi Kusama

Urodzona w 1929 Yayoi Kusama zajmuje się malarstwem, rysunkiem, kolażem, rzeźbą, perfomance, filmem, instalacjami, literaturą, projektowaniem przedmiotów i ubrań… To prawdziwa „artystka renesansu”. Jej sygnaturą są kropki, które często pojawiają się w jej pracach. Najbardziej znana praca to ‘Infinity Mirror Room – Phalli’s Field’, czyli całe pokoje pokryte miękkimi, zaokrąglonymi obiektami, całymi w kolorowych kropkach oraz lustrami. W 2014 roku w  galerii Victoria Miro w Londynie wystawiła serię rzeźb z dyni, mających osobiste znaczenie dla artystki.

Riusuke Fukahori

Urodzony w 1973 roku w prefekturze Aichi w Japonii. Głównym przedmiotem jego fotorealistycznych obrazów jest złota rybka. Ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Aichi w 1995, ale prawdziwy przełom w jego twórczości nastąpił, gdy odkrył, że złotą rybka, którą się nie zajmowal od 7 lat, nadal żyje. Nazwał to wydarzenie „Zbawieniem Złotej Rybki” i używa go do eksploracji motywów życia i śmierci.

Takashi Murakami

Wychowany w Tokio w latach 60. Takashi Murakami wyrósł na jednego z czołowych japońskich artystów postmodernistycznych. Jest uważany za twórcę stylu „Superflat”, która nie uznaje zachodnich technik perspektywy i zamiast tego czerpie z japońskiej popkultury, animacji i wysokiej sztuki. Znany jest dzięki wystawom podróżującym po całym świecie, a także kolaboracjami z Louis Vuitton czy Kanye Westem.

mura023

źródła zdjęć: arttattler.com, flickr.com, klassikmagazine.com, scaruffi.com, telegraph.co.uk, blumandpoe.com, mymodernmet.com

Dyniowa Pepsi i Lipton na Halloween

Wielkimi krokami do całego świata zbliża się Halloween. I mimo, iż nie jest to ani nasze święto ani tym bardziej Japońskie, rozprzestrzenianie się kultury sprawiło, że chętnie przebieramy się za stwory, wycinamy dynie i robimy wiele „Halloween-owych rzeczy” tego dnia. W Japonii, podobnie jak u nas jest to traktowane bardziej jako okazja do zabawy. I tak corocznie w sklepach pojawia się wiele ciekawych produktów spożywczych, których chciałby skosztować niejeden Europejczyk.

Wśród marek tworzących w Japonii ryzykowne smaki (np. KitKat) jest również Pepsi, która również w tym roku planuje ponownie wypuścić serię Pepsi Ghost. Co to takiego?  Pepsi o smaku….no właśnie. Jakim? Nie wiadomo, butelki mają różne etykiety i różne smaki więc można nazwać to wielkim losowaniem. W zeszłorocznej edycji mogliśmy natrafić na takie smaki jak słodka czekolada, masło orzechowe czy też smak dyni. Koneserzy smaków czekają z niecierpliwością na tegoroczną niespodziankę.

A tymczasem w sklepach już pojawiła się pyszna, butelkowana herbata „Lipton” o smaku dyni. Niezwykłego charakteru nadaje jej dodatkowo zdobiona butelka. Choć sami przyznacie, że opakowanie robi wrażenie.

To dopiero początki niezwykłych, Japońskich, Halloween-owych smaków – z niecierpliwością czekamy na resztę!

 

 

źródło:japantooday.com

 

Obrazy prosto z … Excela?

73- letni artysta Tatsuno Horiuchi nie jest pierwszą osobą, która użyła programu Microsoftu do stworzenia obrazu, jednak jego dzieła są wyjątkowe – bardzo szczegółowe i realistyczne. Odnalazł on swoją pasję i postanowił pokazać swój talent innym .

A czemu właśnie Excel? Tatsuo Horiuchi tłumaczy, że inne oprogramowanie graficzne jest bardzo drogie, a ten program miał już na swoim komputerze, więc to z niego postanowił korzystać, by tworzyć dzieła odwzorowujące otaczającą naturę.  Z resztą sami oceńcie jego talent.

adafruit

08

amusingplanet

ku-xlarge

 

 

 

źródło zdjęć: amusingplanet.com , adafruit.com

 

Ciekawe japońskie rocznice

 
W japońskim kalendarzu znajduje się wiele ciekawych, zarówno pełnych powagi jak i zupełnie niepoważnych, dni i rocznic. Przykładowo w sierpniu oprócz omawianych wcześniej rocznic zrzucenia bomb atomowych na Hiroshimę i Nagasaki, czy też dnia zakończenia wojny, wypadają mniej poważne „obchody”, jak np.: dzień dróg, komarów, fontann, skrzypiec, grillowanego mięsa (yakiniku) czy też zupek błyskawicznych.

Dziś natomiast obchodzona jest rocznica wprowadzenia w życie Prawa Ochrony Ważnych Zabytków Kultury (Bunkazai Hogohō Shikō Kinenbi). Przepisy zaczęły obowiązywać od 29 sierpnia 1950 roku, a rocznicę ich uchwalenia ustanowiono w następnym roku. Wydarzeniem, które stało się impulsem do stworzenia tego prawa był tragiczny w skutkach wypadek na terenie świątyni Hōryūji w Ikarudze pod Narą, której zachodnia część (Sai’in) stanowi najstarszy na świecie zespół architektury drewnianej. 26 stycznia 1949 r. wybuchł pożar, w którego wyniku spaleniu uległ parter budynku i bezcenne malowidła ścienne w Głównym Pawilonie (Kondō), którego czas powstania szacowany jest na okres przed rokiem 670 (pierwotny kompleks świątynny pochodzi z 607 roku). Właśnie rzeczony budynek był jednym z pierwszych zabytków odznaczonych mianem Skarbu Narodowego (kokuhō). Samo odznaczenie zostało wprowadzone w okresie Meiji (1868-1912), kiedy po początkowym okresie intensywnej westernizacji i bezkrytycznego przyjmowania wzorców zachodnich, Japończycy oprzytomnieli i zaczęli cenić i chronić własne dobra kultury. Instytucję kokuhō powołano do życia w 1897 r., jako drugi etap relizowania Prawa o Ochronie Starożytnych Chramów i Świątyni (Koshaji Hozonhō). Pierwotnie ochroną prawną zostały objęte 44 chramy i świątynie oraz 155 zabytków. Przepisy zostały znowelizowane właśnie w 1950 roku, kiedy wprowadzono także rozróżnienie na Ważne Zabytki Kultury (jūyō bunkazai) i Skarby Narodowe.

Około 20% kokuhō stanowią budynki: zamki, rezydencje i pałace, świątynie buddyjskie i chramy shintoistyczne. Natomiast pozostałe 80% to dzieła sztuki (malarstwo, kaligrafia, rzeźba, ceramika i wyroby z laki), miecze i znaleziska archeologiczne. Najłatwiej się z nimi zapoznać podczas podróży po Japonii lub wizyt w miejscowych muzeach. Szczególnie bogatą kolekcję mają Muzea Narodowe w Tokio, Kioto, Narze i na wyspie Kyūshū. Na tym tle wyróźnia się zwłaszcza placówka stołeczna, gdyż na jej terenie można fotografować nawet największe skarby japońskiej kultury! Jednak niewielu zwiedzających zdaje sobie z tego sprawę. Warunkiem jest wyłączenie lampy błyskowej w aparacie. Należy jedynie pamiętać, że na zdjęciach można uwieczniać jedynie eksponaty będące własnością muzeum – przedmioty wypożyczone z innych placówek muzealnych i świątyni oraz z kolekcji prywatnych są najczęściej objęte zakazem fotografowania.

Manga o Józefie Poniatowskim!

 

”Aż do nieba ” (org.: ”Ten- no hate made”, 天の涯まで) to japoński komiks, którego głównym bohaterem jest książę Józef Poniatowski! Komiks powstał w latach 1990-1991 i jest autorstwa chyba najsłynniejszej rysowniczki mangi w historii tego gatunku-  Riyoko Ikedy.

Chociaż podtytuł (”Tajemnicza historia Polski”) mógłby sugerować aspekt historyczny, jednak szala przechyla się ku romansowi dopracowanego szczególnie pod względem psychologicznym. Realia historyczne, tj. panowanie króla Stanisława Poniatowskiego, rozbiory, wojny napoleońskie i krótki okres istnienia Księstwa Warszawskiego prezentowane są w tle, pierwszą rolę ogrywają losy księcia Poniatowskiego: jego romans z Vratką Vauban, przyjaźń z Tadeuszem Kościuszką, wrogość rodzonego brata i przybranej matki. I chociaż istnieje wiele przeinaczeń historycznych (kwestia romansu, znajomość z Marią Walewską, czy chociażby twierdzenie, że książę Józef rysował mangi) stanowi ciekawą perspektywę polskich losów.

manga

Manga doczekała się polskiego wydania w latach 1996- 1997, jako pierwsza wydana w Polsce manga!

 

Rinpa

 

Rinpa jest kierunkiem w sztuce dekoracyjnej, głównie w malarstwie, rozwijającym się w okresie od XVII do XIX wieku. Współtwórcami kierunku rinpa byli Hon’ami Koetsu oraz Tawaraya Sotatsu.

Tawaraya Sotatsu – właściwe nazwisko Nonomura (1576-1643), malarz japoński, współtwórca kierunku rinpa.
Tawaraya umiejętnie kontrastował plamy koloru z czarnym tuszem. Unikał ostrych konturów i prostych linii. Jego obrazy charakteryzuje duża subtelność i dekoracyjność. Tawaraya często wykonywał sceny do dzieł literatury, m. in. namalował scenę rozdziału „Miotsukushi” z „Genji-monogatari”. Najsłynniejszym jego dziełem są parawany w klasztorze Sanboin w Kioto, które mają rangę skarbu narodowego. Parawany te zawierają scenki wykonane przy użyciu bogatych kolorów.

Ogata Korin (1653-1716), malarz, ceramik, jeden z twórców kierunku rinpa. Ogata wypracował własny styl malarstwa dekoracyjnego oparty na stylu malarstwa yamatoe (rodzimego) wzbogaconym o własne elementy kolorystyki i kompozycji. Często używał złotego i srebrnego koloru, mieszając je z mokrym tuszem. Ogata w większości malował pejzaże, sceny rodzajowe oraz sceny z literatury klasycznej.

Parawan ”Kwitnące śliwy” należy do jego najsłynniejszych dzieł (ma rangę skarbu narodowego). Przedstawia on kontrastujące ze sobą dwie śliwy, z których jedna ma białe kwiaty, druga czerwone.